પિતૃ પક્ષઃ શ્રાદ્ધ વખતે ગાય, કૂતરો, કાગડો અલગ-અલગ કેમ ચઢાવવામાં આવે છે? તેનું મહત્વ જાણો

આ દિવસોમાં પિતૃ પક્ષ ચાલી રહ્યો છે. તે દર વર્ષે ભાદ્રપદ મહિનાની પૂર્ણિમાથી અશ્વિન મહિનાની અમાવાસ્યા સુધી ચાલે છે. આ દરમિયાન પિતૃઓની પૂજા, શ્રાદ્ધ અને તર્પણ કરવામાં આવે છે. એવું માનવામાં આવે છે કે મૃતક પરિવારના સભ્યોનું શ્રાદ્ધ કરવાથી દુઃખનો અંત આવે છે અને સુખની પ્રાપ્તિ થાય છે. તેમજ દિવંગત વ્યક્તિના આત્માને શાંતિ મળે છે.

પૂર્વજોની સ્મૃતિમાં થતા શ્રાદ્ધમાં બ્રાહ્મણોને પણ ભોજન અર્પણ કરવામાં આવે છે. જો કે, તે પહેલા પંચબલી (પંચ ગ્રાસ) કરવામાં આવે છે. એટલે કે કાગડો, કૂતરો, ગાય વગેરે વિવિધ 5 પ્રાણીઓનો પ્રસાદ લેવામાં આવે છે. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે તમે આવું કેમ કરો છો? આનું શું મહત્વ છે? ચાલો જાણીએ.

ગાય બલી



ગાયને હિન્દુ ધર્મમાં પવિત્ર માનવામાં આવે છે. લોકો તેની પૂજા કરે છે. એવું માનવામાં આવે છે કે તેમાં 33 પ્રકારના દેવતાઓ નિવાસ કરે છે. કહેવાય છે કે ગાયની પૂજા અને સેવા કરવાથી જીવનના તમામ સુખો પ્રાપ્ત થાય છે. જો કોઈ કારણ હોય તો પિતૃપક્ષમાં ગાય માટે ઘાસ એટલે કે ભોગ લેવામાં આવે છે.

કૂતરા બલિ



પિતૃપક્ષમાં શ્રાદ્ધ દરમિયાન કૂતરાને પણ પ્રસાદ ચઢાવવામાં આવે છે. કૂતરાને યમરાજનું પ્રાણી માનવામાં આવે છે. કહેવાય છે કે તેને શ્રાદ્ધમાં ખવડાવવાથી તમામ પ્રકારના ભય દૂર થાય છે. આ સિવાય પૂર્વજોના સારા આશીર્વાદ પણ પ્રાપ્ત થાય છે.

કાક બલિ



પિતૃ પક્ષમાં કાક એટલે કે કાગડાનું પણ ઘણું મહત્વ હોય છે. તેમને યમરાજનું પ્રતિક માનવામાં આવે છે. તેમની સાથે અનેક પ્રકારના શુભ અને અશુભ સંકેતો જોડાયેલા છે. શ્રાદ્ધમાં કાગડા માટે ઘાસ (ભોગ) કાઢવામાં આવે છે. આ વસ્તુને કકબલી કહે છે. આમ કરવાથી આપણા પૂર્વજો સંતુષ્ટ થાય છે અને આપણને આશીર્વાદ આપે છે.

દેવદિબિલી



પિતૃઓના શ્રાદ્ધમાં પ્રાણીઓ ઉપરાંત દેવતાઓના અંશને પણ દૂર કરવામાં આવે છે. આને દેવદિબિલી બાલી કહે છે. આ ભોગ અગ્નિદેવની મદદથી અન્ય દેવતાઓને મોકલવામાં આવે છે. આ દરમિયાન શ્રાદ્ધ કરનાર વ્યક્તિ પૂર્વ દિશા તરફ મુખ કરીને ગાયના છાણથી બનેલી ગોબરની કેકને બાળે છે. ત્યારપછી તેમાં ઘી સાથેના 5 મોર્સેલ અગ્નિ દેવતા દ્વારા દેવતાઓને પહોંચાડવામાં આવે છે.

પિપિલિકા બાલી



પિતૃ પક્ષના શ્રાદ્ધમાં કીડી અને અન્ય જીવજંતુઓ માટે પણ એક ભાગ કાઢવામાં આવે છે. એવું કહેવાય છે કે તેનાથી પિતૃઓને સંતોષ મળે છે. તેઓ પિપિલિકા યજ્ઞથી પ્રસન્ન થાય છે. તેનાથી તમારા વંશની વૃદ્ધિ થાય છે. આ ભોગ એવી જગ્યાએ રાખવો જોઈએ જ્યાં કીડીઓ વધુ આવે. જેથી આ આનંદ તેમના સુધી સારી રીતે પહોંચે.