કોલ્હાપુરનું આ મહાલક્ષ્મી મંદિર 2000 વર્ષ જૂનું છે, અબજો કિંમતના દુર્લભ ખજાનાથી ભરેલું છે.

કોલ્હાપુર મહારાષ્ટ્રનો એક જિલ્લો છે, જે મુંબઈથી લગભગ 400 કિલોમીટર દૂર છે, જ્યાં સંપત્તિની દેવી લક્ષ્મીનું સુંદર મંદિર (મહાલક્ષ્મી મંદિર, કોલ્હાપુર) બનાવવામાં આવ્યું છે. આ સ્થાન પર દેવી લક્ષ્મીને અંબાજીના નામથી બોલાવવામાં આવે છે. આ મંદિરના ઈતિહાસ વિશે વાત કરીએ તો માન્યતા અનુસાર આ મંદિરનું નિર્માણ ચાલુક્ય શાસક કરણદેવે 7મી સદીમાં કરાવ્યું હતું.

આ પછી 9મી સદીમાં શિલ્હાર યાદવે મંદિરનું પુનઃનિર્માણ કરાવ્યું હતું. કોંકણના રાજાઓ, ચાલુક્ય રાજાઓ, શિવાજી અને તેમની માતા જીજાબાઈએ પણ આ મંદિરમાં પ્રસાદ ચઢાવ્યો છે.

નોંધનીય છે કે થોડા વર્ષો પહેલા જ્યારે આ મંદિરની તિજોરી ખોલવામાં આવી ત્યારે સોના, ચાંદી અને હીરાના આવા આભૂષણો સામે આવ્યા હતા, જેની બજારમાં અબજો રૂપિયાની કિંમત છે. મંદિરની તિજોરીમાંથી સોનાના સિક્કાનો હાર, સોનાની સાંકળ, સોનાની મોટી ગદા, ચાંદીની તલવાર, મહાલક્ષ્મીનો સુવર્ણ મુગટ, સોનાનું પક્ષી, સોનાની પાયલ, શ્રીયંત્રનો હાર, હીરાના અનેક માળા જેવા મોટા ઘરેણા મળી આવ્યા હતા.

મંદિરનો ઈતિહાસ ઘણો જૂનો છે

કોલ્હાપુરનો ઈતિહાસ હિંદુ ધર્મ સાથે જોડાયેલો છે અને આ કારણથી આ સ્થાનને ધર્મની દૃષ્ટિએ ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. મંદિરની બહારના શિલાલેખ પરથી એવું કહેવામાં આવે છે કે આ મંદિર 2 હજાર વર્ષ જૂનું છે. તે શાલિવાહન ઘરાના રાજા કરણદેવ દ્વારા પ્રથમ વખત બનાવવામાં આવ્યું હતું. આ પછી મંદિરના પરિસરમાં 30-35 અન્ય મંદિરો પણ બનાવવામાં આવ્યા.

તમને જણાવી દઈએ કે 27 હજાર સ્ક્વેર ફૂટમાં ફેલાયેલા આ મંદિરની ગણતરી 51 શક્તિપીઠોમાં થાય છે. જગત ગુરુ આદિ શંકરાચાર્યએ મહાલક્ષ્મીની મૂર્તિને પવિત્ર કરી હતી.

આ મંદિરના કાળા પથ્થરો પર અદ્ભુત કોતરણી હજારો વર્ષ જૂની ભારતીય સ્થાપત્યને દર્શાવે છે. મંદિરના મુખ્ય ગર્ભગૃહમાં મહાલક્ષ્મી છે, તેમની જમણી અને ડાબી બાજુએ બે અલગ-અલગ ગર્ભગૃહમાં મહાકાલી અને મહાસરસ્વતીની મૂર્તિઓ છે. પશ્ચિમ મહારાષ્ટ્ર દેવસ્થાન વહીવટી સમિતિના મેનેજર ધનજી જાધવ નવ પેઢીઓથી મંદિરની દેખરેખ કરે છે.

તેમના મતે, તે દેવીની 51 શક્તિપીઠોમાંથી એક છે. દિવાળીની રાત્રે 2 વાગ્યે મંદિરના શિખર પર એ જ દીવો પ્રગટાવવામાં આવે છે, જે આગલી પૂર્ણિમા સુધી નિયમિતપણે પ્રજ્વલિત રહે છે.

કૃપા કરીને જણાવો કે મહાલક્ષ્મી મંદિરના મુખ્ય ગર્ભગૃહમાં મા લક્ષ્મીની 40 કિલોની મૂર્તિ સ્થાપિત છે. આ મૂર્તિની લંબાઈ બે ફૂટ નવ ઈંચ છે. તે લગભગ 7,000 વર્ષ જૂનું છે. મહાલક્ષ્મીની મૂર્તિમાં 4 ભુજાઓ છે. આમાં મહાલક્ષ્મીના હાથમાં તલવાર, ગદા, ઢાલ વગેરે શસ્ત્રો છે. શિવલિંગ છે, તેના માથા પર સાપ અને પાછળ સિંહ છે. ચાર વર્ષ પહેલા ઔરંગાબાદના પુરાતત્વ વિભાગે મૂર્તિ પર રાસાયણિક પ્રક્રિયા કરી હતી જેથી માતાની મૂર્તિને ઘર્ષણને કારણે નુકસાન ન થાય.

અગાઉ 1955માં પણ મૂર્તિ પર આ કેમિકલ કોટિંગ લગાવવામાં આવ્યું હતું. મહાલક્ષ્મીની પાલખી સોનાની છે. તેમાં 26 કિલો સોનું છે. તમને જણાવી દઈએ કે, દરેક નવરાત્રિના તહેવારોના સમયગાળા દરમિયાન કોલ્હાપુર શહેરમાં માતાજીની શોભા યાત્રા કાઢવામાં આવે છે. આ લક્ષ્મી મંદિર સૌથી જૂનું માનવામાં આવે છે.